Çfarë është aneurizma e trurit? Shenjat dhe trajtimi

Aneurizma është një çrregullim serioz i strukturës së enëve të gjakut që shfaqet si pasojë e dobësimit të murit të enës dhe fryrjes së tij në formë balone. Aneurizmat, që shihen veçanërisht në enët e gjakut të trurit dhe në aortë, mund të përbëjnë rrezik jetësor për shkak të rrezikut të çarjes. Aneurizma mund të rritet në heshtje për një kohë të gjatë pa dhënë simptoma. Shumë persona e mësojnë këtë gjendje rastësisht gjatë testeve të imazherisë. Kur aneurizma e trurit çahet, ndodh gjakderdhje brenda ose rreth trurit; kjo është një gjendje që kërkon ndërhyrje urgjente.

Autori: Ekipi editorial shëndetësor i Anadolu Medical Center — Përditësimi i fundit: 21 gusht 2026

Çfarë është aneurizma?

Aneurizma është zgjerimi në formë balone që krijohet në një zonë të caktuar të një ene gjaku si pasojë e hollimit të murit të enës ose e humbjes së elasticitetit të tij. Ky zgjerim me kalimin e kohës mund të rritet dhe të ushtrojë shtypje mbi indet përreth. Aneurizmat që formohen veçanërisht në enët e gjakut të trurit janë shumë të rëndësishme për shkak të rrezikut të çarjes. Kur një aneurizëm çahet, mund të zhvillohet hemorragji cerebrale. Kjo gjendje mund të përfundojë me paralizë, humbje të vetëdijes, madje edhe me vdekje. Disa aneurizma mund të rriten në heshtje për vite pa dhënë asnjë simptomë. Dobësia në murin e enës mund të jetë e trashëguar, por mund të shfaqet edhe me moshën ose për shkak të faktorëve të jashtëm. Meqenëse shpesh nuk jep simptoma, diagnoza mund të jetë e rastësishme.

Cilat janë llojet e aneurizmës?

Aneurizmat mund të klasifikohen sipas mënyrës së formimit, vendndodhjes dhe pamjes. Forma më e zakonshme është aneurizma sakulare, pra aneurizma e trurit e tipit qeskë. Aneurizmat e aortës mund të shfaqen në zonën e barkut ose të gjoksit dhe mbartin rrezik serioz, sepse prekin enë të mëdha gjaku.

Llojet kryesore të aneurizmës:

• Aneurizma sakulare (në formë qeske)
• Aneurizma fuziforme (në formë boshti)
• Aneurizma e aortës
• Aneurizmat e enëve periferike

Pse shfaqet aneurizma?

Në zhvillimin e aneurizmës mund të ndikojnë faktorët gjenetikë, plakja dhe problemet shëndetësore që e dobësojnë murin e enës. Tensioni i lartë i gjakut, duke krijuar presion në murin e enës, e rrit rrezikun e aneurizmës. Sëmundjet e indit lidhor mund ta pakësojnë qëndrueshmërinë natyrore të murit të enës. Ateroskleroza, pra ngurtësimi i enëve të gjakut, duke bërë që ena të humbasë elasticitetin, e lehtëson fryrjen në formë balone. Traumat, infeksionet ose disa ilaçe mund të ndikojnë negativisht në strukturën e enës. Te personat me histori familjare të aneurizmës rreziku është më i lartë. Te disa persona, nga ana tjetër, aneurizma mund të zhvillohet pa ndonjë shkak të dukshëm.

Cilat janë simptomat e aneurizmës?

Aneurizma mund të ecë në heshtje për një kohë të gjatë; veçanërisht aneurizmat e vogla shpesh nuk japin simptoma. Kur çahet, mund të shfaqet një dhimbje e papritur dhe shumë e fortë, e përshkruar si “dhimbja më e fortë e kokës në jetën time”. Simptomat e aneurizmës mund të renditen kështu:

• Dhimbje koke e papritur dhe shumë e fortë
• Çrregullim i shikimit, shikim i dyfishtë, shikim i turbullt, ndjeshmëri ndaj dritës
• Rënie e qepallës ose dhimbje rreth syrit
• Mpirje, humbje e ndjeshmërisë ose dobësi muskulore në fytyrë
• Çrregullim i të folurit, vështirësi në gjetjen e fjalëve ose të folur i pakuptueshëm
• Marramendje, humbje e ekuilibrit, lëkundje gjatë ecjes
• Të përziera dhe të vjella
• Turbullim i papritur i vetëdijes, gjendje trullosjeje, pakësim i reagimit
• Kriza konvulsive (sulm i ngjashëm me epilepsinë)
• Ndjeshmëri e tepërt ndaj dritës dhe zhurmës
• Ngurtësi e qafës dhe dhimbje e fortë në zverk
• Të fikët, humbje e përkohshme ose e përhershme e vetëdijes

Si diagnostikohet aneurizma?

Diagnoza e aneurizmës konfirmohet me metoda imazherie. Tomografia e kompjuterizuar (CT) dhe rezonanca magnetike (MRI) përdoren shpesh në fazën e parë. Veçanërisht në aneurizmat e trurit, angiografia me CT ose angiografia me MR mund ta tregojnë qartë strukturën e enës. Angiografia brenda enës (kateterike) ofron informacion më të detajuar dhe udhëzon planifikimin e trajtimit. Diagnoza zakonisht vendoset gjatë ankesave për dhimbje koke, gjetjeve neurologjike ose ekzaminimeve të bëra rastësisht. Te personat me histori familjare, kryerja e depistimit mund t’i identifikojë herët gjendjet me rrezik. Vendosja e saktë e diagnozës, vlerësimi i madhësisë së aneurizmës dhe i rrezikut të çarjes janë faza më kritike që përcakton procesin e trajtimit.

Si trajtohet aneurizma?

Në trajtimin e aneurizmës qëllimi është të pakësohet rreziku i çarjes ose, në aneurizmën e çarë, të vihet nën kontroll gjakderdhja. Metodat e trajtimit përcaktohen sipas madhësisë, vendndodhjes së aneurizmës dhe gjendjes së përgjithshme shëndetësore të pacientit. Me metodën e koilimit endovaskular, duke hyrë nga brenda enës, aneurizma mbushet dhe rrjedha e gjakut pengohet. Klipimi kirurgjikal është procedura e mbylljes së aneurizmës nga jashtë me një kapëse (klip). Aneurizmat e vogla dhe me rrezik të ulët mund të menaxhohen me ndjekje të rregullt.

Te kush shfaqet aneurizma?

Aneurizma mund të shfaqet në çdo moshë, por rreziku është më i lartë në disa grupe. Predispozita gjenetike është një faktor i rëndësishëm. Te personat me hipertension dhe ngurtësim të enëve të gjakut mundësia e shfaqjes është më e lartë. Sëmundjet e indit lidhor, sëmundja policistike e veshkave ose infeksionet, duke e dobësuar murin e enës, mund të kontribuojnë në zhvillimin e aneurizmës. Me kalimin e moshës rreziku rritet, sepse muri i enës humbet elasticitetin. Te gratë mund të ndikojnë ndryshimet në ekuilibrin hormonal, veçanërisht pas menopauzës. Disa aneurizma shfaqen tërësisht rastësisht.

Pyetje të shpeshta për aneurizmën

A mund të kuptohet aneurizma para se të çahet?

Aneurizma shpesh rritet në heshtje pa dhënë simptoma, prandaj mund të mos jetë e mundur të kuptohet duke u mbështetur vetëm te simptomat. Megjithatë, te disa persona shfaqen simptoma lokale për shkak të shtypjes së nervave. Gjetje si shikimi i dyfishtë, rënia e qepallës, mpirja e fytyrës ose çrregullimi i të folurit mund të jenë paralajmëruese. Marramendja, çekuilibri dhe veçanërisht një dhimbje koke e re dhe e pazakontë janë ndër shenjat që duhen vlerësuar. Te personat me histori familjare testet e depistimit janë të rëndësishme për diagnozën e hershme.

Çfarë ndodh kur çahet aneurizma?

Kur çahet aneurizma e trurit, zakonisht shfaqet një dhimbje koke e papritur dhe shumë e fortë. Pacientët mund ta përshkruajnë këtë si “dhimbja më e keqe e kokës në jetën time”. Dhimbjen e kokës mund ta shoqërojnë të vjella, të përziera, humbje e shikimit, turbullim i vetëdijes dhe gjetje të ngjashme me paralizën.

A është e rrezikshme operacioni i aneurizmës?

Si në çdo procedurë kirurgjikale, edhe operacioni i aneurizmës ka disa rreziqe të caktuara, por në aneurizmat e çara ose me rrezik të lartë çarjeje operacioni shpesh shpëton jetë.

A shërohet plotësisht aneurizma?

Rreziku i çarjes së aneurizmës së trajtuar mund të pakësohet ndjeshëm. Në disa raste mund të eliminohet plotësisht.

A mund të parandalohet formimi i aneurizmës?

Meqenëse faktorët gjenetikë nuk mund të kontrollohen, nuk është e mundur të pengohet plotësisht formimi i aneurizmës. Megjithatë, pakësimi i faktorëve të rrezikut është i rëndësishëm.

Te kush shfaqet më shpesh aneurizma?

Aneurizma është më e zakonshme veçanërisht te personat me predispozitë gjenetike, me hipertension ose me ngurtësim të enëve të gjakut.

A është dhimbja e kokës simptomë e aneurizmës?

Jo çdo dhimbje koke është simptomë e aneurizmës. Megjithatë, një dhimbje koke që nis papritur, që e shton gradualisht intensitetin dhe që është e një lloji që personi nuk e ka përjetuar më parë duhet patjetër vlerësuar. Rreziku është më serioz veçanërisht nëse e shoqërojnë gjetje të tjera si çrregullimi i shikimit, mpirja e fytyrës ose vështirësia në të folur. Është e rëndësishme të përshkruhet një dhimbje me karakter të ndryshëm nga migrena ose dhimbja e kokës e tipit tensional. Në dhimbjet e kokës të rregullta dhe të pashpjegueshme mund të nevojitet test imazherie.

Mjekët e fushës «Neurokirurgjia» në Anadolu

Ahmet Hilmi Kaya

Ahmet Hilmi Kaya, M.D. Prof.

Neurokirurgjia

Të gjithë mjekët e klinikës

Pyetje të shpeshta

Kjo përmbajtje ka karakter informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikën apo trajtimin e përcaktuar nga mjeku. Nëse keni simptoma, drejtojuni një profesionisti të kualifikuar shëndetësor.